Mahfuzat

Klasik Türk Musikisinin
Tarihî Repertuarı

Mahfuzat, XV.–XVIII. yüzyıllar arasında bestelenmiş ve günümüze notasıyla ulaşabilmiş eserlerin tarihsel kaynaklar aracılığıyla yeniden değerlendirilip analiz edilmesini amaçlayan bir dijital araştırma platformudur.

Mahfuzat Nedir?

Bu platform, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından desteklenen, 2023 yılında başlayan ve 2026 yılı Mayıs ayında tamamlanması planlanan bir TÜBİTAK 1001 araştırma projesine ait çıktıların dijital sunumlarını içermektedir. İstanbul Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü’nde yürütülen “XV.–XVIII. Yüzyıllardan Günümüze Sözlü Aktarımla Ulaşmış Klasik Türk Müziği Eserlerinin ‘Eser’ ve ‘Bestekâr’ Kavramları Bağlamında İncelenmesi: Repertuar ve İntikal” başlıklı projenin temel amacı, XV.-XVIII. yüzyıllar arasında bestelenip günümüze notasıyla ulaşan Klasik Türk müziği eserleri ile bu eserlere ait künyelerin, müzik tarihinin birincil kaynakları kullanılarak incelenmesi ve bu inceleme neticesinde ‘eser’ ve ‘bestekâr’ kavramlarının Osmanlı müzik kültüründeki belirleyici rolünün ortaya konmasıdır.
Arapça kökenli bir kelime olan “mahfuzat”, ezberlenerek muhafaza edilmiş anlamına gelir. Bu anlamıyla kelime, yüzyıllar boyunca meşk yoluyla aktarılmış, güfte mecmualarında kayda geçmiş ve günümüze kadar varlığını devam ettirmiş Klasik Türk müziği repertuarını ifade etmek maksadıyla da kullanılmıştır.
Mahfuzat.com tarihî kaynaklara başvurarak, musiki tarihinde bir eserin ilk defa hangi kaynakta ve ne şekilde kaydedildiğini, kimlere atfedildiğini ve zamanla nasıl bir dolaşım ağı içinde aktarıldığını ortaya koymayı amaçlar. Eserler, makam, usûl, tür, bestekâr, güfte ve kaynak bilgileriyle birlikte değerlendirilmiş ve kullanıcıların istifadesine sunulmuştur. Dijital platform, hem araştırma projesinin ana veritabanı olarak yapılandırılmış hem de kamuya açık, kalıcı bir akademik kaynak olarak tasarlanmıştır. Bilimsel yayınlar, konferanslar, konser programları ve çevrimiçi erişim kanalları sayesinde Mahfuzat, Klasik Türk Müziği’nin tarihî hafızasına katkıda bulunan bir araştırma alanı olmayı hedeflemektedir.
Bununla birlikte platform, yurtiçi ve yurtdışı kütüphanelerde yer alan yazma ve matbu mecmuaların sistematik incelenmesi ve değerlendirilmesiyle oluşturulmuş kapsamlı bir veri tabanı sunar. Kullanıcılar, eserleri dönemlerine, makamlarına ya da intikal yollarına göre filtreleyerek inceleyebilecektir. Eserin kimliği, yüzyıllar boyunca nasıl aktarıldığı, kimlerin hafızasında ve hangi biçimde yer aldığıyla da ilgilidir. Mahfuzat.com, bu çok katmanlı aktarım zincirinin izini süren bir bellek haritasıdır.
Anasayfa - Kullanılıyor

Nâbîyâ inceldi râh-ı mûsikî şu denlü kim
Düşmeyim diyü usûl üzre yürür hânendeler

Nâbî